Leesbevorderingsprojecten
De belangrijkste resultaten van leesbevorderingsprojecten van Stichting Lezen, die vaak in samenwerking met collega-organisaties georganiseerd worden.
Nationale Voorleeswedstrijd
De Nationale Voorleeswedstrijd maakt kinderen met een competitie-element enthousiast voor voorlezen en voorgelezen worden. In het schooljaar 2011-2012 deden er 198.717 basisscholieren mee uit de groepen 7 en 8, een lichte daling van 2,7% ten opzichte van het jaar ervoor, toen er 204.235 leerlingen meededen.
Het aantal deelnemende scholen is met 0,5% licht gestegen, van 3.057 naar 3.073. De landelijke dekking van de Nationale Voorleeswedstrijd ligt daarmee op 44% (op een totaal van 6.993 basisscholen in 2010/11). Tussen 2000-2001 en 2011-2012 verviervoudigde het aantal deelnemende scholieren, van 50.246 tot 198.717, terwijl het aantal scholen groeide met een derde, van 1.907 naar 3.073.
Op basis van de voorleeskampioen die op elke school wordt uitgeroepen, lijken meisjes structureel beter in voorlezen dan jongens. De verhouding is in de loop der jaren zelfs nog wat schever geworden. Lag deze rond de 1:3,5 in 2000-2001, in 2011-2012 is dat ongeveer 1:5. In werkelijkheid wordt het grotere aantal vrouwelijke leeskampioenen vooral veroorzaakt doordat meer meisjes zich aanmelden om voor te lezen. De meest populaire schrijvers zijn in de loop der jaren grotendeels hetzelfde gebleven: Jacques Vriens, Carry Slee, Francine Oomen en Roald Dahl.
Pabo Voorleeswedstrijd
In het schooljaar 2010-2011 beleefde de voorleeswedstrijd voor Pabo-studenten zijn piloteditie. De Pabo Voorleeswedstrijd heeft als doel aankomende leerkrachten in het basisonderwijs te enthousiasmeren voor het (voor)lezen en kennis te laten opdoen van kinder- en jeugdliteratuur. Er wordt hierbij expliciet aandacht geschonken aan de boeken uit de cultuurhistorische canon van Nederland. De 9 deelnemende Pabo-instellingen in het pilotjaar zijn in het schooljaar 2011-2012 uitgebreid naar 29 instellingen, een vrijwel landelijke dekking.
Read2Me!
In deze voorleeswedstrijd lezen brugklassers voor uit jeugdboeken die aansluiten op hun leesniveau en belevingswereld, waarbij de nadruk ligt op de boeken van de Jonge Jury en de cultuurhistorische canon van Nederland. In het schooljaar 2011-2012 is Read2Me! uitgebreid van drie naar acht provincies (Noord-Brabant, Zeeland, Zuid-Holland, Noord-Holland, Utrecht, Gelderland, Flevoland en Friesland). Het aantal deelnemende bibliotheken is ruim verdubbeld van 17 naar 35 en het aantal scholen van 43 naar 89. Een ruime meerderheid daarvan komt uit de drie provincies die meededen aan de eerste editie, Noord-Brabant, Zeeland en Zuid-Holland. Voor het schooljaar 2012-2013 wordt gestreefd naar een landelijke dekking.
Nationale Voorleesdagen
Bijna zeven op de tien Nederlanders zegt deze tiendaagse campagne, volledig gewijd aan het belang van voorlezen, van naam te kennen. Vrouwen zijn bekender met de Nationale Voorleesdagen dan mannen en 35-plussers bekender dan 35-minners. 9% van de Nederlanders is in 2012, toen de Voorleesdagen plaatsvonden van 18 tot 28 januari, er actief betrokken bij geweest. Dit zijn voor het merendeel ouders van wie de kinderen werden voorgelezen, of mensen die zelf hebben voorgelezen. Driekwart van de Nederlandse bevolking geeft aan de Nationale Voorleesdagen een belangrijke campagne te vinden. Deze groep bestaat vooral uit vrouwen en 35-plussers (Stichting Marktonderzoek Boekenvak/Intomart GfK, 2012).
Nederland Leest
Deze jaarlijkse landelijke leescampagne heeft als doelstelling Nederlanders te laten discussiëren over hetzelfde literaire boek. In 2011 was dat Het leven is vurrukkulluk van Remco Campert, dat door de openbare bibliotheken gratis werd verspreid onder hun leden, in een oplage van 719.750 exemplaren. 9 procent van de Nederlandse bevolking zegt goed tot zeer goed bekend te zijn met de campagne; nog eens één op de drie kent Nederland Leest alleen van naam (Stichting Marktonderzoek Boekenvak/Intomart GfK, 2011).
Sinds 2007 is er ook een speciale onderwijseditie, met een lessenserie om het betreffende boek in de klas te behandelen. Van Het leven is vurrukkulluk zijn via de bibliotheken 97.500 exemplaren naar de scholen gedistribueerd. Een stijging van 20% ten opzichte van 2010, toen er van De grote zaal van Jacoba van Velde 81.500 exemplaren werden verspreid, en een daling van 11% ten opzichte van 2009, toen het ging om 109.000 exemplaren van Oeroeg van Hella Haasse.
De lessenserie is in 2010 voor het eerst alleen digitaal aangeboden, in de vorm van een speciale Scholierensite. Deze heeft 1.970 unieke bezoekers getrokken, de docentenhandleiding is 570 keer gedownload en de lessuggesties 428 keer. In 2009 zijn de lessuggesties in een papieren oplage van 3.345 onder de scholen verspreid.
Lessuggesties Boekenweek
Stichting CPNB ontwikkelt samen met Stichting Lezen jaarlijks een serie lessen om de Boekenweek in de klas te behandelen. In 2011 heeft de Scholierensite, met filmpjes en achtergrondinformatie, in de periode van 7 februari (persbijeenkomst Boekenweek) en 29 maart 2011 (einde Boekenweek) 10.673 bezoekers getrokken, die er gemiddeld 1 minuut en 39 seconden verbleven. De Docentenwebsite, met daarop de lessuggesties, is in deze periode 1.201 keer bekeken. De lessuggesties zelf zijn tussen de 300 (lessuggestie 3, over biografische rellen) en 448 (lessuggestie 1, over de Boekenweek in het algemeen) keer gedownload.
Jonge Jury
Middelbare scholieren uit de eerste tot en met de derde klas lezen tussen augustus en februari een aantal jeugdboeken die in het voorgaande jaar zijn verschenen. Vervolgens kiezen ze hun favoriete titels. Het boek met de meeste stemmen wint de Prijs van de Jonge Jury. In 2011 deden er iets meer dan 9.800 jongeren mee aan de verkiezingscampagne, een stijging van 4,5% ten opzichte van 2010. Het aantal op een papieren formulier uitgebrachte stemmen daalde met 16%; het aantal internetstemmen nam met eenzelfde percentage toe.
De oplage van het Jonge Jurymagazine vertoont door de jaren heen een redelijk stabiele lijn. Datzelfde geldt voor het aantal afnemers van de lespakketten, dat in 2011 weer rond de 550 ligt. Daarvan zijn er 228 naar bibliotheken gestuurd. Het werkelijke bereik ligt echter hoger: naar schatting zijn de lespakketten uiteindelijk bij 105 basisbibliotheken (63% van het totaal van 166) en bij 331 vestigingen (37% van het totaal van 899) beland.
Er zijn in 2011 299 lespakketten naar middelbare scholen gestuurd, 45% van het totaal aantal instellingen voor voortgezet onderwijs van 659. Naar schatting hebben zo’n 57.500 leerlingen uit de eerste tot en met de derde klas er gebruik van gemaakt. Dit is 14,6% van het totaal aantal leerlingen in deze klassen.
Dioraphte Jongerenliteratuurprijs
Ruim 5.000 jongeren tussen de 15 en 30 jaar, uit zowel Nederland als Vlaanderen, kozen in 2012 hun favoriete jongerenliteraire boek of Young Adult Novel. Dat is 29% minder dan de ruim 7.000 via internet uitgebrachte stemmen in het jaar ervoor. De DJP-website heeft in de campagneperiode – maart en april 2012 – ruim 15.000 unieke bezoekers getrokken. Dat is juist een ruime verdubbeling ten opzichte van de 6.500 in 2011. Onder meer Pauw & Witteman, NRC Handelsblad, de Volkskrant, Trouw, Nu.nl en het CJP Schoolmagazine hebben aandacht geschonken aan de DJP.
De Inktaap
De genomineerden voor deze literaire jongerenprijs zijn de winnaars van de belangrijkste literaire prijzen in het Nederlandse taalgebied, de AKO Literatuurprijs, de Libris Literatuur Prijs en de Gouden Boekenuil. In 2011 deden er 134 middelbare scholen uit Nederland en Vlaanderen mee aan De Inktaap, een daling van 17% ten opzichte van de 161 scholen in 2010. Zij stelden 149 jury’s samen (tegenover 187 jury’s in 2010, een daling van 20%), bestaande uit in totaal 2.387 leerlingen uit de tweede fase in Nederland of de hoogste graad van het secundair onderwijs in Vlaanderen (tegenover 2.563 leerlingen in 2010, een daling van 7%).
De Weddenschap
Voor de eerste editie van deze leesbevorderingcampagne voor het vmbo registreerden 3.047 leerlingen zich op de website, om zich door Bekende Nederlanders te laten uitdagen in een half jaar tijd drie boeken naar keuze te lezen. Van hen is 58% meisje en 42% jongen, valt 88% in de leeftijdsgroep 12-17 jaar en doet 71% in klassikaal en 29% in individueel verband mee aan de Weddenschap.
55% van de vmbo-leerlingen, 1.670 in totaal, heeft zijn of haar inschrijving in concrete actie vertaald. 887 leerlingen (29%) lazen in de campagneperiode, van 15 september 2011 tot 16 maart 2012, drie boeken, 228 (7,5%) lazen er twee en 555 (18%) lazen er eentje. De overige 1.377 vmbo’ers die zich registreerden (45%), lazen geen enkel boek.
Ter vergelijking: voor de eerste Weddenschap in Vlaanderen, in schooljaar 2009-2010, schreven 3.839 leerlingen uit het beroeps- en technisch onderwijs zich in, van wie 72% minstens één boek en 36% drie boeken las.
Boekenzoeker
Deze boekenzoekmachine helpt kinderen tussen de 8 en 18 jaar een boek te vinden dat bij hen past. Tussen mei en december 2011 trok de Boekenzoeker 142.353 bezoekers, waarvan 106.065 unieke bezoekers. Daarvan kwam 27% uit Nederland en 72% uit Vlaanderen. Per bezoek bekijken zij gemiddeld ongeveer 22 pagina’s. De cijfers lopen vanaf mei 2011 omdat de Boekenzoeker toen is overgestapt op Google Analytics.
Lees Mij!
Deze educatieve website, met filmpjes en achtergrondinformatie over Nederlandse literatuur, heeft vanaf de lancering in 2007 tot eind 2011 in totaal 107.552 bezoekers getrokken. De forse stijging tussen 2008 en 2009 (regulier 20,3%; uniek 25,2%) is tussen 2009 en 2010 (regulier 5%; uniek 7,9%) en 2010 en 2011 (regulier 6,6,%; uniek 6,2%) weer wat teruggevallen. Lees Mij heeft 1.226 geregistreerde leden, die wekelijks het Boek van de Week in hun mailbox krijgen.
Tomke
Dit Friese lees- en taalbevorderingsproject bestaat uit diverse materialen en activiteiten voor peuters, ouders en peuterspeelzaal- en crècheleiders. Er verschijnt jaarlijks een nieuw Tomke-boekje, met vier verhalen, opzegversjes en liedjes en spelletjes over het avontuurlijk ingestelde jochie Tomke (oplage 2011: 30.000 exemplaren, een stijging van 10% ten opzichte van de 27.225 in 2010). Daarnaast worden er jaarlijks achttien tv-avonturen uitgezonden door Omrop Fryslân, waarvan er acht op dvd verschijnen (oplage 2011: 100, hetzelfde aantal als in 2010). Tot slot is er een website, die in 2011 ongeveer 1.500 unieke bezoekers per maand trok (een daling van 50% ten opzichte van de 3.000 in 2010).
