Inrichting literatuuronderwijs

De inrichting van het literatuuronderwijs op de middelbare school wordt steeds sterker gestuurd door het leesplezier. De verplichte leeslijst is zo goed als afgeschaft.

Bovenbouw havo & vwo

Het bevorderen van het leesplezier vormt een steeds sterkere leidraad voor het vormgeven van het literatuuronderwijs. In 2001 staat dit voor 42% van de docenten in de bovenbouw van de havo en het vwo voorop, gevolgd door cultuuroverdracht (25%), individuele ontplooiing (16,4%) en literair-esthetische vorming (12,1%) (Van Lierop-Debrauwer & Bastiaansen-Harkst, 2005). In een tien jaar later gehouden enquête van Elsevier (2011), waarin docenten meerdere antwoorden mochten geven, noemt 42% leesplezier een belangrijke reden om literatuur te onderwijzen. Stimuleren van de taalontwikkeling (67%), verhogen van het empathisch vermogen (56%) en bijdragen aan de kritische zelfreflectie (45%) scoren hier echter nog hoger.

De verplichte leeslijst lijkt zo langzamerhand uit te sterven. In 2001 maakt acht op de tien docenten in de bovenbouw van havo en vwo er geen gebruik meer van. In plaats daarvan bepalen ze in overleg met de leerlingen de te lezen boeken (Van Lierop-Debrauwer & Bastiaansen-Harkst, 2005). Tien jaar later, in 2011, laat bijna de helft van de docenten de leerlingen zelf een deel van de titels aandragen; van een kwart van de docenten mogen ze hun volledige leeslijst zelf samenstellen (Elsevier, 2011).

Vmbo

Vmbo-docenten vinden het belangrijker om het leesplezier te bevorderen dan de technische leesvaardigheid: 48% tegenover 5%, terwijl 40% deze waarden even belangrijk vindt en 7% aangeeft dat dit afhangt van de leerweg die een leerling volgt (basisberoeps, kaderberoeps, gemengd of theoretisch). Leerkrachten proberen het literaire lezen te bevorderen door leerlingen een boek naar keuze te laten lezen (88%), titels aan te prijzen die ze zelf hebben gelezen (73%), de lesmethode Nederlands te volgen (73%) en in de klas voor te lezen (64%). Docenten hebben het gevoel dat hun aanpak werkt: 63% geeft aan dat hun leerlingen meer plezier krijgen in het lezen, 44% dat ze een eigen smaak ontwikkelen (DUO Market Research, 2011).