Onderzoek naar lezen, leesbevordering en literatuureducatie

Leesbevordering 2.0

-> De e-reader en de tablet kunnen het imago van boeken bij kinderen verbeteren.

-> Digitaal verrijkte kinderboeken stimuleren vaders om vaker voor te lezen.

Digitale leesmedia geven het boek een fris imago

E-boeken worden op de tablet en smartphone niet gelezen vanuit een leeshonger, maar vanuit een affiniteit met nieuwe mediatechnologie (Bakker, 2013). Deze gadgets bieden leesbevorderaars de kans om aarzelende lezers te prikkelen voor boeken. Kinderen en jongeren, met name de jongens onder hen, zijn over het algemeen technologisch voorlopers maar weinig fervente lezers. Hun liefde voor digitale gadgets kan een ingang zijn om hen enthousiast te maken voor boeken - eerst digitaal en vervolgens mogelijk ook van papier.

Voor de tablet blijkt deze mogelijkheid inderdaad op te gaan. Brugklassers die een kort verhaal lezen op iPad, hebben na afloop een positievere leesmotivatie dan de leerlingen die lezen van papier (Van Gils, 2016). Daarnaast maakt ook de e-reader, in de praktijk populairder onder oudere mensen, het lezen van boeken aantrekkelijker. 15- en 16-jarigen die een kort verhaal lezen op de e-reader, prefereren het apparaat na afloop boven het gedrukte boek. Dat geldt met name voor jongens en voor minder gemotiveerde lezers (Tveit & Mangen, 2014). Jongens tussen de 11 en 14 jaar die de e-reader twee maanden mogen gebruiken, krijgen ook een positievere houding tegenover het lezen (Miranda et al., 2011).

De waardering voor de e-reader kan al op de basisschool worden getriggerd. Groep 8-leerlingen die een heel schooljaar boeken lezen van het apparaat, blijken aan het eind van het jaar vaker te zijn gaan lezen. Bovendien hebben ze meer boeken in hun bezit dan kinderen die gedrukte boeken lezen. In de loop van het jaar loopt de interesse in de e-reader overigens wel terug: de verrassing van het nieuwe is er dan blijkbaar vanaf (Ehmig, Reuter & Menke, 2011).

De e-reader en de tablet kunnen dus voor een frisse start zorgen, met name voor kinderen die niet erg van lezen houden. Een kanttekening is dat het bieden van toegang tot deze apparaten niet automatisch garandeert dat er ook gelezen wordt. Basisscholieren die in het dagelijks leven een mobiele telefoon hebben, lezen over het algemeen minder boeken, evenals kinderen die beschikken over meerdere digitale apparaten. Het bezit van een e-reader, tablet of computer beïnvloedt het leesgedrag van boeken niet - positief noch negatief (Merga & Mat Roni, 2017). Het lijkt zaak om, bij gebruik van digitale apparaten, het lezen van boeken erop actief te stimuleren.

Vaders voelen meer voor digitaal voorlezen

Duitse ouders denken dat digitaal verrijkte kinderboeken het lezen kunnen bevorderen. De filmpjes, spelletjes en andere extra's die de geschreven tekst aanvullen, prikkelen het leesplezier van kinderen. Ook voelen vaders zich door verrijkte boeken gemotiveerd om (vaker) voor te lezen. Zij vinden bovendien beter hun weg in het aanbod van boeken dan moeders. Digitaal en ‘analoog’ voorlezen sluiten elkaar niet uit. Ouders die voorlezen uit e-boeken, blijven dat ook doen van papier (Stiftung Lesen, 2012).