Onderzoek naar lezen, leesbevordering en literatuureducatie

Verkrijgwijze e-boeken

-> De meeste e-boeken krijgt men in bezit door ze te ruilen of gratis te downloaden. De betaalde kanalen winnen wel terrein.

-> Er zijn minder mensen die e-boeken verkrijgen via illegale kanalen dan muziek en films.

Ruilen en gratis downloaden populairste kanalen

De meeste e-boeken worden verkregen via onbetaalde kanalen. Dat was zo in 2012, 2014 en 2016 en blijft zo in 2018. Mensen die e-boeken lezen, downloaden er gemiddeld 4,5 per jaar gratis uit legale bron (bijvoorbeeld in speciale acties van uitgevers en distributeurs, of door auteursrechtvrije boeken), nog eens 4,2 uit illegale bron (zoals torrentsites) en kopiëren en/of ruilen naar hun eigen inschatting onderling 4,4 boeken (bijvoorbeeld via een usb- of memory-stick) (KvB Boekwerk & GfK, 2018, meting 43).

Na deze top drie volgen de betaalde kanalen. De boekwinkel op internet is het meest in trek, met gemiddeld 2,6 gekochte e-boeken per jaar. Daarop volgt het abonnementsmodel, met gemiddeld 2,3 gelezen e-boeken, de digitale bibliotheek, met 2,1 geleende e-boeken, en de fysieke boekwinkel, met 1,3 gekochte e-boeken. Bij de onbetaalde kanalen verliest het onderling ruilen terrein ten opzichte van 2016, terwijl de abonnementsmodellen bij de betaalde kanalen in opmars zijn. Tussen 2014 en 2016 wonnen de betaalde kanalen overall terrein ten opzichte van de onbetaalde kanalen (KvB Boekwerk & GfK, 2018, meting 43). Dit beeld is in lijn met de sterk toegenomen digitale verkopen en digitale uitleningen.

Illegale circuit is kleiner dan bij film en muziek

6,3% van de Nederlanders downloadt of streamt wel eens e-boeken uit illegale bron. Dat is minder dan voor muziek (21,7%) en films en series (18,3%). Het is tevens minder dan het aantal Nederlanders dat e-boeken betaald (7,8%) of (legaal) onbetaald (9,2%) downloadt, of betaalt voor gedrukte boeken in de winkel of webwinkel (69%). Nederlanders zijn bij de legale kanalen, zowel voor gedrukte als digitale boeken, beter te spreken over de beschikbaarheid van titels dan bij illegale kanalen (IVIR, 2012).

Het gebruik van het legale en illegale circuit gaat hand in hand. Nederlanders die downloaden uit illegale bron, kopen ook vaker gedrukte én digitale boeken. 0,4% van de illegale boekendownloaders laat de legale kanalen volledig links liggen (IVIR, 2012).

Zeven op de tien downloaders van e-boeken uit illegale bron zou bereid zijn om voor de betreffende titels te betalen (IVIR, 2012). De betalingsbereidheid voor e-boeken ligt hoger dan die voor muziek en films. Een mogelijke oorzaak is het relatief oude leespubliek van gedrukte en digitale boeken (SEO Economisch Onderzoek, 2012). Desondanks ligt het gebruik van het illegale aanbod door oudere mensen voor boeken, anders dan voor muziek en films, nauwelijks lager dan bij jongere mensen (IVIR, 2012).