Onderzoek naar lezen, leesbevordering en literatuureducatie

Welke volwassenen houden van lezen?

-> Oudere mensen staan positiever tegenover het lezen van literaire boeken. Voor lezen in den brede is er geen verschil tussen de leeftijden.

-> Vrouwen vinden lezen leuker dan mannen. Ook lezen ze vaker om zich te ontspannen.

-> Hoger opgeleiden lezen sterker vanuit vrijwel alle mogelijke leesmotieven: van ontspanning tot intellectuele ontwikkeling.

-> Vooral vrouwen en ouders staan positief tegenover voorlezen.

Leesmotieven generaties lopen uiteen

Leeftijd heeft geen invloed op de attitude van Nederlanders tegenover het lezen van boeken. Verschillende generaties (van 13 jaar en ouder) vinden het lezen even plezierig (KvB Boekwerk & GfK, 2011, meting 18; Stichting Lezen, 2014). Hun motieven om boeken te lezen, zijn wel anders. Ontspanning wordt door evenveel jonge als oude mensen als drijfveer genoemd. Er zijn meer mensen onder de 35 jaar die lezen om zich niet te hoeven vervelen, zich persoonlijk en intellectueel te ontwikkelen, lekker weg te dromen en zich een positie te geven in de maatschappij. Er zijn meer 65-plussers die lezen om meer te weten te komen over bepaalde onderwerpen en op de hoogte te zijn van wat er in de wereld speelt (KvB Boekwerk & GfK, 2018, meting 43).

Voor literaire boeken bestaan er ook verschillen tussen de leeftijdsgroepen. Hoe ouder mensen zijn, hoe positiever ze staan tegenover het lezen van een roman, een kort verhaal of een gedicht. Ook hebben mensen op verschillende leeftijden verschillende motieven om literair te lezen. 50+’ers lezen minder literair om zichzelf te ontspannen dan 18- tot 49-jarigen. Ook vinden zij literair lezen minder geschikt om hun verveling te verdrijven. Voor de leesmotieven intellectuele ontwikkeling, het verbreden van de horizon en het verkrijgen van status zijn er geen verschillen tussen de leeftijdsgroepen (Miesen, 2007).

Vrouwen lezen liever ontspannend, mannen voor informatie

Vrouwen hebben meer plezier in het lezen van boeken dan mannen en beschouwen dit ook als nuttiger (KvB Boekwerk & GfK, 2011, meting 18; Stichting Lezen, 2014). Er zijn meer vrouwen die lezen om zichzelf te ontspannen en de verveling te verdrijven, terwijl meer mannen lezen om te leren over bepaalde onderwerpen en op de hoogte te zijn van wat er in de wereld gebeurt (KvB Boekwerk & GfK, 2018, meting 43).

De interesse in literaire boeken is onder mannen en vrouwen ongeveer even groot. Als het aankomt op hun motieven om literair te lezen, lezen vrouwen meer om zichzelf te ontspannen, intellectueel te ontwikkelen en hun horizon te verbreden. Voor status verkrijgen en verveling verdrijven bestaat er geen verschil tussen de seksen (Miesen, 2007).

Nederlanders laten zich het meest beïnvloeden door hun partner om een literair boek te lezen, gevolgd door hun naaste vrienden, ouders, broers en zussen, andere familie, collega’s en studiegenoten. Mannen laten zich sterker beïnvloeden door hun levenspartner dan vrouwen. Dit duidt erop dat hun literaire leesmotivatie meer van buiten gestuurd wordt. Die van vrouwen komt meer voort uit innerlijke drijfveren (Miesen, 2007).

Vrijwel alle leesmotieven populairder onder hoger opgeleiden

Vrijwel alle mogelijke motieven om boeken te lezen worden door meer hoger opgeleiden dan midden en lager opgeleiden genoemd. Zij lezen in grotere getale om zichzelf te ontspannen, zich persoonlijk en intellectueel te ontwikkelen, hun horizon en blik op de wereld te verbreden, zich onder te dompelen in een verhaalwereld en lekker weg te dromen. Ook zijn er meer hoger opgeleiden die boeken lezen om zich een positie te geven in de maatschappij, op de hoogte te zijn van wat er in de wereld speelt en meer te weten te komen over bepaalde ondewerpen (KvB Boekwerk & GfK, 2018, meting 43).

Vooral vrouwen en ouders gemotiveerd tot voorlezen

Vrouwen staan positiever tegenover voorlezen dan mannen. Ze vinden het leuker en nuttiger en onderschrijven ook meer de verworvenheden, zoals het stimuleren van het taalgevoel en taalbegrip, evenals de woordenschat, concentratie en vaardigheid om verhalen te begrijpen. Ook vinden ze, en dat geldt met name voor moeders, dat het goed is om op jonge leeftijd te beginnen met voorlezen, en om er zo lang mogelijk mee door te gaan (Stichting Lezen/GfK, 2014).

Voorlezende ouders zijn positiever over voorlezen dan voorlezers in het algemeen. Niet-voorlezende ouders zijn juist negatiever dan niet-voorlezers in het algemeen. Dat geldt ook voor de ideale leeftijd van het kind om met voorlezen te beginnen: voor voorlezende ouders ligt die hoger dan voor niet-voorlezende ouders (Stichting Lezen/GfK, 2014).