Kunst van Lezen

Ruim driekwart van de bibliotheken doet mee aan BoekStart, het aantal bibliotheekvestigingen op basisscholen is groeiende, er zijn 1.400 boektitels gekoppeld aan de vijftig vensters van de Nederlandse canon, en er is een pilot gestart voor netwerken leesbevordering.

Het landelijke project Kunst van Lezen streeft naar een structurele, geïntegreerde aanpak voor leesbevordering, gebaseerd op de doorgaande leeslijn. Vanaf jonge leeftijd worden kinderen doorlopend in aanraking gebracht met (literaire) boeken, wat hun woordenschat en taalniveau moet vergroten en de laaggeletterdheid terugdringen. Kunst van Lezen, een samenwerking tussen Stichting Lezen en het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken en  bestaat uit vier deelprojecten.

BoekStart

Dit project brengt kinderen op zeer jonge leeftijd – als ze nog een baby zijn – in aanraking met boeken. Dat gebeurt via ouders van pasgeboren baby’s, die bij de bibliotheek of het kinderdagverblijf een rood koffertje in ontvangst nemen, met daarin boekjes en algemene informatie over het belang van voorlezen.

Aan het begin van 2012 zijn 136 van de 166 basisbibliotheken in Nederland aangesloten bij BoekStart, een dekking van 82%. Van de 899 vestigingen doen er 721 mee (80%). Het is de bedoeling dat in de loop van 2012 alle basisbibliotheken en vestigingen zich aansluiten. In 2011 heeft BoekStart de vleugels uitgeslagen naar de kinderopvang. Begin 2012 doen er 125 kinderdagverblijven en peuterspeelzalen mee, 1,6% van het totaal van 7.900. Het streven voor 2012 is dit uit te breiden naar ongeveer 360 aangesloten instellingen.

De afzet van de rode koffertjes groeit gestaag. In 2009 deelde 23% van de basisbibliotheken tot 250 koffertjes uit, in 2010 was dat gestegen naar 69% en in 2011 naar 89% van de basisbibliotheken. BoekStart zorgt volgens bibliothecarissen ook voor aanwas van nieuwe (baby)leden. 42% zegt tussen de 1 en 100 nieuwe babyleden te hebben mogen verwelkomen, 30% tussen de 100 en 200 en 28% zelfs meer dan 200. Het gemiddelde ligt op 186 nieuwe babyleden per basisbibliotheek, waarvan er 108 actief zijn. Voor aanvang van BoekStart was het aantal babyleden zo goed als nihil (Evaluatie BoekStart, 2011).

BoekStart werd bedacht en gelanceerd in Groot-Brittannië, waar de ervaringen positief zijn. Het percentage voorlezende ouders is er gestegen van 78% naar 91%, terwijl bijna de helft vaker is gaan voorlezen. Ook beginnen BoekStart-kinderen aan het onderwijs met een grotere interesse in boeken en een hoger taal- en leesniveau, een voorsprong die ze gedurende hun schoolloopbaan weten vast te houden (Steendijk, 2004).

Bibliotheek op School

Eind 2011 is in het kader van het tweede deelproject van Kunst van Lezen op 173 basisscholen een schoolbibliotheek ingericht, ofwel op 2,5% van het totaal van 6.993 basisscholen in 2010/11. Bibliotheek op School is in 2008 begonnen op dertig taalachterstandscholen, in het jaar erop kwamen er daar nog eens dertig bij. Op deze pilotscholen is een toename van het aantal bibliotheekleden van 65% gerealiseerd, en van 115% in het aantal uitgeleende boeken.

Canon

De cultuurhistorische canon van Nederland wordt binnen Kunst van Lezen vanuit een literair perspectief naar het onderwijs vertaald. Aan de vijftig canonvensters zijn 400 kinder- en jeugdboeken en 1000 volwassenenboeken (15+) gekoppeld. Deze titels worden ook gedeeld via Leesplein, Literatuurplein en Jongerenliteratuurplein.

Daarnaast is er een selectie gemaakt voor de brochure Geschiedenis in een boekenkast. De brochures zijn in het najaar van 2010 in een oplage van 34.000 verstuurd naar alle basisbibliotheken in Nederland, met het verzoek ze te distribueren naar scholen in hun werkgebied. Van een folder met de hoogtepunten uit de brochure, zijn op de Nationale Onderwijs Tentoonstelling 2011 4.000 exemplaren verspreid. In het schooljaar 2011-2012 trekt de tweede editie van de Canonkaravaan langs acht scholen in Nederland om leerkrachten te informeren over de canon.

Leesbevorderingsnetwerken

De bibliotheek draagt binnen Kunst van Lezen de verantwoordelijkheid om alle partijen die zich bezighouden met leesbevordering bij elkaar te brengen. Daarom worden er op landelijk niveau netwerken voor leesbevordering opgezet, waarbinnen het uitwisselen van kennis en ervaringen en het ontwikkelen van een overkoepelende visie op leesbevordering centraal staat.

In 2010 hebben twaalf basisbibliotheken in de provincies Zeeland, Noord-Brabant, Limburg en Flevoland deelgenomen aan een pilotproject. In 2012 wordt deze pilot uitgebreid naar in totaal 36 basisbibliotheken. Uit een eerste monitor komt naar voren dat het opzetten van een netwerk met name succes heeft als deze kan worden gekoppeld aan een concreet project, zoals BoekStart. Ook van cruciaal belang zijn de rol van de directeur, een visie op leesbevordering en een op elkaar afgestemde interne organisatie.